Ngày 20/8/2026, Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản, Đại học Kinh tế Quốc dân và Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đồng tổ chức Hội thảo quốc gia “Phát triển nền kinh tế Việt Nam: Thực trạng và định hướng trong kỷ nguyên mới”. Các tham luận tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ: lý luận về đường lối đổi mới; tăng trưởng và năng suất; thể chế và quản trị quốc gia; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; doanh nghiệp, đầu tư nước ngoài và chuỗi giá trị; giảm nghèo, văn hóa, công nghiệp văn hóa, nông nghiệp và phát triển con người. Sự đa dạng đó cho phép nhìn mô hình phát triển như một chỉnh thể, thay vì chỉ như một mục tiêu tăng GDP.
Bản kiến nghị này chắt lọc các điểm gặp nhau giữa các tham luận và sắp xếp theo sáu nhóm đã nêu trong file khung của Hội thảo. Mục tiêu là chuyển các ý tưởng chuyên môn thành những đề xuất rõ việc, dễ hiểu và có thể theo dõi khi thực hiện. Các đề xuất được gửi tới Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu – đào tạo và các tổ chức xã hội. Nội dung đặc biệt hướng tới việc cụ thể hóa Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Chương trình hành động của Chính phủ tại Nghị quyết số 217/NQ-CP ngày 6/8/2026 (Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026; Chính phủ, 2026).
Cách tiếp cận của bản kiến nghị là thận trọng về bằng chứng. Các tham luận cung cấp chẩn đoán, kinh nghiệm và đề xuất chính sách; chúng không phải là thử nghiệm để xác lập chắc chắn tác động của từng biện pháp. Vì vậy, những chính sách mới, nhất là ưu đãi doanh nghiệp, sandbox công nghệ, tài trợ R&D, điều phối vùng và mô hình hợp tác công – tư, cần được triển khai có điều kiện, có đường cơ sở, có chỉ số kết quả và có đánh giá độc lập trước khi nhân rộng. Đổi mới mạnh không đồng nghĩa với quyết định thiếu kiểm chứng; ngược lại, một Nhà nước kiến tạo phải có khả năng thử nghiệm, học hỏi và điều chỉnh nhanh.
TÓM TẮT CÁC KIẾN NGHỊ TRỌNG TÂM
Hội thảo thống nhất một nhận định xuyên suốt: mô hình phát triển đã tạo nên thành tựu của 40 năm đổi mới cần tiếp tục được kế thừa, nhưng không thể chỉ kéo dài bằng cách tăng thêm vốn, lao động, đất đai, khai thác tài nguyên và mở rộng gia công. Giai đoạn mới đòi hỏi chuyển trọng tâm sang năng suất, năng lực nội sinh, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chất lượng thể chế và phát triển con người. Đổi mới mô hình phát triển vì thế đồng thời là đổi mới tư duy, cách phân bổ nguồn lực, mô hình doanh nghiệp, phương thức quản trị và thước đo thành công (Nguyễn Sĩ Dũng, 2026; Ngô Thắng Lợi, 2026; Trần Tuấn Anh, 2026).
Từ các tham luận, Hội thảo đề nghị ưu tiên mười thông điệp hành động:
- Lấy chất lượng cuộc sống, hạnh phúc, năng lực sáng tạo và cơ hội phát triển của người dân làm mục tiêu cuối cùng; coi tăng trưởng là điều kiện quan trọng nhưng không phải thước đo duy nhất.
- Đặt năng suất lao động, đóng góp của năng suất các yếu tố tổng hợp, giá trị gia tăng trong nước, chất lượng việc làm, mức độ đổi mới và khả năng chống chịu vào trung tâm điều hành.
- Chuyển từ quản lý đầu vào và thủ tục sang quản trị theo kết quả; mỗi nhiệm vụ phải có một đầu mối chịu trách nhiệm, mốc thời gian, nguồn lực, sản phẩm đầu ra và chỉ số công khai.
- Xây dựng pháp luật kiến tạo, ổn định và có khả năng thích ứng; thiết lập cơ chế thẩm định độc lập chi phí tuân thủ và đánh giá sau ban hành.
- Đưa doanh nghiệp trở thành trung tâm thực chất của hệ thống đổi mới sáng tạo; hỗ trợ có điều kiện, có thời hạn và dựa trên kết quả về năng suất, R&D, nội địa hóa, phát triển nhà cung cấp và giảm phát thải.
- Chuyển chính sách FDI từ thu hút vốn sang tạo năng lực: lựa chọn dự án phù hợp chiến lược, gắn ưu đãi với R&D, đào tạo, liên kết nhà cung cấp, chuyển giao tiêu chuẩn và giá trị gia tăng trong nước.
- Tổ chức lại hệ sinh thái khoa học – công nghệ theo chuỗi từ nghiên cứu đến sản xuất và thị trường; tập trung nguồn lực cho một số công nghệ chiến lược và hạ tầng dùng chung.
- Thực hiện đồng thời chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; coi dữ liệu là nguồn lực sản xuất nhưng phải bảo đảm quyền riêng tư, an ninh mạng, chủ quyền dữ liệu và khả năng tiếp cận bao trùm.
- Chuyển chính sách xã hội từ hỗ trợ thụ động sang phát triển năng lực và phòng ngừa rủi ro; ưu tiên “lõi nghèo”, lao động phi chính thức, người cao tuổi, vùng khó khăn và các nhóm dễ bị bỏ lại phía sau trong chuyển đổi số – xanh.
- Coi văn hóa, con người, niềm tin xã hội và năng lực học hỏi là nguồn lực nội sinh; phát triển công nghiệp văn hóa trên nền tảng bản quyền, dữ liệu, công nghệ, tài năng và thị trường.
KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH QUÝ III-2026
Các cơ quan thông tấn báo chí đưa tin về kiến nghị:
Báo Nhân dân: Đổi mới tư duy phát triển đáp ứng yêu cầu phát triển của thời đại mới
Nhóm nghiên cứu Đại học Kinh tế Quốc dân (Hà Nội) đánh giá về mô hình tăng trưởng mới
Nhận diện và phát huy thành tựu 40 năm đổi mới của nước ta
Tạp chí Kinh tế – Tài chính: Tín dụng vẫn vượt tốc huy động, mở thêm “đường vốn” cho tăng trưởng
Tạp chí Tài chính – Doanh nghiệp: Thu hút FDI: Từ “hút vốn” sang tạo năng lực cho nền kinh tế
Tạp chí Kinh doanh: Kinh tế tư nhân cần được “cởi trói” để trở thành đầu tàu tăng trưởng
Tạp chí Thị trường Tài chính tiền tệ: Khơi thông dòng vốn cho mô hình tăng trưởng mới
Tạp chí Nhà đầu tư: Chuyên gia NEU ‘hiến kế’ thu hút FDI
